Secuestro
de ediciones de periódicos y emisiones televisivas cortadas abruptamente
muestran cómo avanza el acoso a la prensa, que se inició con el golpe de Estado
de 2013
La
censura en Egipto ya no afecta solo a los medios opositores, prácticamente
todos clausurados, sino incluso también a los fervientes seguidores del
presidente Abdelfatá al Sisi, como el popular presentador de televisión Wael al
Ibrashy. Recientemente, la señal de su programa A las 10 sufrió un corte
súbito mientras ofrecía un vídeo crítico con las autoridades por su reacción a
un incendio en la ciudad de Mahalla (al norte de El Cairo). El presentador ha
declarado que ya había sido amenazado de sanción tras el programa anterior, en
el que trató el caso de una mujer que dio a luz frente a la puerta de un
hospital al no haber sido admitida en el centro. La noticia desató una gran
indignación popular y circuló como la pólvora por las redes sociales.
Incluso
tras el polémico corte, Al Ibrashy se mantiene firme en su apoyo al régimen:
“La suspensión de mi programa por presiones de algunos ministros no afectará mi
convicción… en el proyecto nacional del presidente Al Sisi”.
Su
caso no es único, lo que sugiere un nuevo recorte en el margen de maniobra de
la prensa. El pasado 1 de octubre, la primera edición del diario privado más
vendido, Al-Masry al-Youm, fue secuestrada por incluir una entrevista
con el exespía Refaat Jibril sin previo permiso de los servicios de
inteligencia.
A menudo, el primer obstáculo a la
libertad de expresión es la autocensura. Tras un sangriento atentado en el
Sinaí, 17 directores de periódicos egipcios se comprometieron a través de un
comunicado conjunto a no criticar a las instituciones del Estado para no
perjudicar la lucha antiterrorista. Más de 300 periodistas egipcios
respondieron unos días después con una declaración en la que denunciaban la
“rendición voluntaria” de la labor de informar a la opinión pública que suponía
la posición de los responsables de los medios.
En
Egipto, la campaña de hostigamiento contra la libertad informativa se inició
inmediatamente después del golpe de Estado de julio de 2013 que derrocó al
islamista Mohamed Morsi, primer presidente electo del país. Al menos una decena
de televisiones, la mayoría de carácter religioso o proislamistas, fueron
cerradas y decenas de periodistas arrestados. El caso que adquirió mayor
notoriedad internacional fue el juicio y condena a largas penas de cárcel a
tres reporteros de la cadena en inglés de la televisión Al Yazira, uno de ellos
de nacionalidad australiana. Precisamente, en referencia a este caso, el
presidente Al Sisi declaró el lunes que los reporteros extranjeros “que se
pasan de la raya” deberían ser deportados y no encarcelados. Sin embargo,
explicó que mientras haya recursos judiciales en vigor, no puede conceder un
perdón presidencial.
La
persecución de los reporteros se produce a pesar de la aprobación en enero de
una Constitución que protege, en teoría, la libertad de expresión. “Los asaltos
a los periodistas van a más como consecuencia de una campaña organizada para
demonizar los medios independientes y críticos”, sostiene Sherif Mansur,
responsable del Comité para la Protección de Periodistas para Oriente Próximo.
La
falta de libertad es aún más flagrante en los medios públicos, mayoritarios en
la prensa escrita. “Hemos vuelto al periodo prerrevolucionario. Los reporteros
leen atentamente los discursos de Al Sisi, y se limitan a seguir la línea
oficial. Hay mucha autocensura”, se lamenta Jaled Dawud, reportero de un semanario
en inglés vinculado al diario Al Ahram. Considerado el rotativo de
cabecera durante décadas, Al Ahram tuvo la semana pasada un
comportamiento bochornoso, pues citó un artículo de The New York Times
tergiversándolo para que pareciera que era elogioso con el rais Al Sisi. Tras
destaparse el escándalo, el periódico se disculpó en su versión online
en inglés, pero en su versión árabe atacó ferozmente al rotativo neoyorquino.
No solo los Hermanos Musulmanes utilizan dos discursos, uno de consumo
doméstico y otro internacional.
“La
situación es peor que en la era Mubarak”, concluye Mansur basándose en las
cifras que maneja su organización. Mientras en 2010 sólo había un periodista
encarcelado, la cifra asciende ahora a una docena. Además, las líneas rojas se
han ampliado notablemente. Antes, solo estaban vetadas las críticas personales
dirigidas al jefe de Estado. En cambio, a Al Ibrashy no le han dejado censurar
ni tan siquiera a un ministro.
Madrid
acolleu este venres e sábado a 39ª Conferencia Europea de Apoio e Solidariedade co Pobo
Saharuí (EUCOCO), na que xunto ao Presidente da República Árabe
Saharaui Democrática (RASD) e secretario xeral da Fronte Polisaria, Mohamed
Abdelaziz, que inaugurou o encontro, participaron outras autoridades do
Goberno Saharaui, activistas defensores dos dereitos humanos, representantes de
organizacións políticas e sociais e delegados saharauís en numerosos países.
Tamén participan representantes de gobernos que recoñecen a RASD.
Esta
conferencia é a cita anual máis importante do movemento de solidariedade
co pobo saharauí. Durante dous días analizouse a situación política do
Sáhara Occidental, relatáronse as violacións dos dereitos humanos nos
territorios ocupados, estudouse o espolio dos recursos naturais e a situación
das mulleres e da mocidade baixo a ocupación marroquí. O encontro péchase
este domingo cunha manifestación de denuncia que percorrerá as rúas de Madrid
baixo o lema "Pola descolonización e a independencia, en defensa dos
dereitos humanos".
Na
primeira xornada da conferencia, lembrouse a necesidade de que a comunidade
internacional e, en particular, o Estado español, actúen para forzar o estado
marroquí a que respecte os dereitos humanos e acceda á celebración do referendo.
O presidente da RASD Mohamed Abdelaziz salientou que o debate aberto en España
sobre o recoñecemento do Estado Palestino "axuda ao Sahara" e lembrou
a "responsabilidade" de España como antiga potencia colonizadora no
territorio.
Manifestación en Madrid, 14 de novembro do 2014
De
igual xeito, no peche da conferencia, a activista saharauí de dereitos humanos
Aminetu Haidar declarou que espera que "tras o recoñecemento do Goberno
español do Estado palestino, o segundo paso sexa o recoñecemento da RASD".
Haidar denunciou tamén o empeoramento da situación da poboación saharauí
nos territorios ocupados por Marrocos: "desde o cesamento do fogo de 1991,
a poboación saharauí leva a cabo unha loita pacífica. Son dolorosas as
detencións arbitrarias, os asasinatos e as torturas que se producen nos
cárceres marroquís, pero tamén nas rúas onde se atopa a poboación
saharauí",
A
activista denunciou tamén as condicións "deplorables" en que se
atopan os presos políticos saharauís: "Temos case 80 presos de
conciencia, entre eles temos a 22 presos condenados polo alto tribunal militar.
Son condenas duras de entre 20 anos de cárcere e condena perpetua. Marrocos non
os recoñece como presos de conciencia, senón presos de dereito común".
Aminetu Haidar dixo tamén que teñen moito medo de que os mozos saharauís nas
zonas ocupadas pensen en usar a violencia para reivindicar os dereitos
lexítimos: "Son novos oprimidos e desesperados que buscan atraer a
atención da comunidade internacional", afirmou.
Algúns
destes presos iniciaron folgas de fame. "Marrocos dixo que ía a
anular os xuízos militares, pero até o momento non vimos nada. Por iso
empezaron unha folga de fame o día 8 de novembro de 48 horas e farán outra o
día 26 para lanzar unha mensaxe aos participantes do Foro internacional de
dereitos humanos que terá lugar en Marrakech", dixo, un foro no que a
asociación que preside Aminetu, CODESA, foi excluída.
En
canto ao papel que xogan as institucións internacionais, Haidar dixo que
"a MINURSO é unha testemuña cega, con ollos vendados. Non pode facer
supervisión de dereitos humanos porque non teñen competencia para facelo, non
ten ese mandato. Queremos a ampliación da competencia da MINURSO ou a
implantación doutro mecanismo da ONU", concluíu.
Participación
galega
Varios
deputados e deputadas galegas participaron na conferencia. Carmen Gallego
foi a representante do PSdeG-PSOE e participou nun grupo de traballo sobre
Política e Información. Por AGE asistiu Xabier Ron,
tamén membro do intergrupo do Parlamento de Galicia, Paz co Sáhara,
sinalando o obxectivo de acadar unha postura europea forte en defensa da
petición de referendo de autoderminación do pobo saharaui e tamén para lograr
que se amplíe o mandato da Minurso para evitar a vulneración dos dereitos
humanos nas zonas ocupadas no Sáhara occidental.
Polo
BNG interveu Montse Prado, tamén integrante o integrupo. A través del,
o BNG ten reclamado a inmediata liberación dos presos políticos por parte do
goberno marroquí, o fin do espolio dos recursos naturais no Sáhara Occidental,
o desmantelamento do “muro da vergoña” e o respecto do alto o fogo. O BNG
defende que a descolonización do Sáhara é un problema enquistado, no que o
Estado español ten unha parte importante de responsabilidade, e que para
resolverse precisa de esforzos políticos, pero tamén de atención humanitaria e
de vixilancia e denuncia dos organismos internacionais perante a conculcación
dos dereitos humanos que padecen os saharauis.
Os bosquimáns son o pobo vivo máis antigo da Terra (hai 100.000 anos que se separaron doutras poboacións segundo os estudos xenéticos). Hoxe viven só uns 100.000 en Botswana, Namibia, Sudáfrica e Angola.
No centro de Botswana atópase a Reserva de Caza do Kalahari Central, creada para protexer o territorio tradicional de 5.000 bosquimáns e a caza da que dependen. A comezos dos anos 80 atopáronse diamantes na reserva, e o Goberno foi expulsando aos bosquimáns nos anos seguintes, e mesmo se cegou a único pozo de auga.
Os expulsados viven agora en campos fóra da reserva, e prohíbeselles cazar, dependendo totalmente das escasas axudas do Goberno. Son vítimas do alcoholismo, a depresión e enfermidades como a tuberculose e a SIDA. Moitos morrerán e a súa forma de vida está a destruírse.
Os bosquimáns iniciaron unha batalla legal contra o Goberno, e os tribunais téñenlle dado a razón, permitindo que volvan a reserva, usen o pozo e abran outros novos. Porén, o Goberno, tenlle concedido unha licenza á empresa Wilderness Safaris para que abra un aloxamento turístico na reserva. O Kalahari Plains Camp abriuse sen contar cos bosquimáns. Mentres estes teñen problemas para acceder a auga, os clientes do hotel poden tomar un cóctel a carón da piscina.
Ao mesmo tempo, as autoridades seguen acosando aos bosquimáns para impedirlles cazar na súa propia terra e impide o regreso dos bosquimáns expulsados da reserva.
No ano 2002 os bosquimáns levaron a xuízo ao Goberno, pedindo que a expulsión fose declarada ilegal. O xuízo tense prolongado, tendo falecido moitos dos demandantes orixinais. No ano 2006 os bosquimáns obtiveron unha vitoria histórica, cando os xuíces declararon 'ilegal e inconstitucional' a expulsión. Pero o Goberno fai todo o posible para non cumprir a sentenza. No ano 2010 os tribunais volveron darlle a razón aos bosquimáns sobre o acceso a auga.
Pero os intentos de acabar coa presenza dos bosquimáns na reserva continuaron, e no 2013 volveron de novo aos tribunais para abolir a necesidade de permisos para entrar na reserva. Para boicotear a demanda o Goberno impediu o acceso a Botswana do avogado británico, Gordon Bennett, que os representa.
Está claro que o despoxo dos bosquimáns débese a riqueza en diamantes das súas terras, onde xa se están abrindo minas que en nada benefician aos habitantes ancestrais deste territorio.
Como si nadie la viese, dirige su mirada mojada hacia arriba, luego hacia
abajo. Suelta el aire. Con dificultad, logra mantener las lágrimas en sus ojos
mientras escucha a la joven que cuenta su historia entre sollozos: huyó, sufrió
la marginación familiar, se negó a la mutilación genital con nueve años.
Jennifer la mira y se maldice por no haber sido capaz en su momento.
"Nadie me explicó". Pero sí sintió el rechazo social que despierta
sus recuerdos. Ella también dijo "no": "Mis hijas no pueden
pasar por ahí. Mis niñas no va a ser mutiladas".
Esta vulneración de los derechos de las niñas consiste en la extirpación
parcial o total de los genitales femeninos externos por motivos no médicos, según
la Organización Mundial de la Salud. La práctica está arraigada en 28 países
africanos (a pesar de estar penalizado en 20 de ellos) y algunos de Oriente
Medio y Asia. E n muchas comunidades se considera que reduce la libido
femenina, "ayudando" así a la mujer a resistirse a los actos sexuales
"ilícitos", un claro reflejo de la discriminación contra el sexo
femenino. La presión social y el miedo a la marginación perpetúan una tradición cada vez más
condenada.
A Jennifer le practicaron la ablación en su país, Kenia. Su mutilación se
complicó aún más de lo habitual. Casi se desangra. Recuerda el dolor con horror
pero no duda en destacar otra de las muchas razones de su arrepentimiento:
"Cuando te lo hacen, te pueden obligar a casarte con un desconocido".
Aquel desconocido se enfrentó a ella cuando, años después, en 2006, decidió que
ninguna de sus tres hijas sería mutilada. Comenzó a acudir a los talleres de
sensibilización de la ONG World Vision en
Marigat (oeste de Kenia), donde empezó a ser consciente de que no había ningún
argumento válido que lo justificase.
"Sabía que me iba a enfrentar a toda mi comunidad, que mi familia me
rechazaría, que nadie lo comprendería... Pero recordaba mi dolor y no lo podía
soportar. Decidí hacerlo público", confiesa la keniana en 'pokot', la
lengua de su región. Su marido la despreció y sintió el rechazo de su
familia y del resto de madres de la comunidad. Hoy utiliza su historia como
ejemplo para que otras muchas mujeres defiendan la dignidad de sus hijas.
Dos años antes, a 6.157 kilómetros del país donde Jenifer confesó en público
su rechazo hacia la ablación, Oumul empezó a darse cuenta de los efectos
negativos que esta práctica había tenido en su vida. Acababa de emigrar a
Pamplona y asistió a una serie de talleres enmarcados en un proyecto de Médicos del
Mundo donde profesionales de determinados ámbitos sensibilizaban
a inmigrantes procedentes de aquellos países donde se suele practicar la
mutilación. "Poco a poco, me di cuenta de que no te lo tenían por qué
quitar. Me sentí un poco rara. Sentí rabia. ¿Por qué allí no me había llegado
esta información? ¿por qué me tocó a mí? ¿mi madre era mala mor
permitirlo?", repite alguna de las cuestiones que perturbaban su cabeza.
Se autoresponde acelerada: "No, lo hizo porque ella pensaría que era lo
correcto". De lo que estaba verdaderamente convencida es de que su hija no
pasaría por ello.
En España viven 57.251 mujeres procedentes de países en los que se
lleva a cabo esta práctica, según informe elaborado por la Universidad Autónoma
de Barcelona y la Fundación Wassu. El documento estima que las niñas en riesgo
de sufrir mutilación genital en este país ha aumentado un 60% en los últimos
cuatro años. Determinadas organizaciones, como Médicos del Mundo o Unaf,
organizan talleres de sensibilización para evitar que familias procedentes de
estos lugares sometan a sus hijas a la mutilación durante viajes realizados a
sus países de origen. Unos hechos que podían ser penados en España a su
regreso, pero que previsiblemente dejarán de serlo
después de la próxima aprobación de la reforma de la justicia universal por la
que el Gobierno actual limitará al mínimo la posibilidad de juzgar crímenes
cometidos en el extranjero.
Oumul viajó a Guinea Conakry hace unos años. "Al llegar allí, hablé
con mi familia, les expliqué mi decisión. Al principio temía que se la llevasen
y se lo hiciesen sin mi permiso. No quería que nadie la cogiese sin yo
saberlo", admite la guineana. Reconoce que, aunque en un primer momento
sus seres queridos se sintieron extrañados, lograron comprenderlo. "Yo se
lo explicaba con las palabras justas. Mi madre ahora lo entiende. Y, no solo
eso, mi hermana, que vive allí, ha decidido que no va a someter a sus hijas a
la mutilación. Gracias a las conversaciones que mantuve con ella, está
sensibilizada", dice orgullosa de sí misma. "Si la información llega
correctamente, la gente no lo hace", considera.
"Es como una cadena", detalla Fatima Dajra, la mediadora que impartió
el taller de Oumul en Pamplona. "La sensibilización que hacemos con
inmigrantes desde aquí, puede tener sus efectos allí". Después de dedicar
varios años de su vida a esta tarea, descifra algunos de sus primeros pasos.
Para empezar, es primordial derribar el tabú de la mutilación genital.
"Tenemos que hablar con los líderes de las asociaciones de diferentes países
y presentar el proyecto. Al principio no podíamos hablar de "ablación",
solo de salud sexual y reproductiva", explica. "Siempre empezamos
trabajando con los hombres, así conseguimos una especie de 'permiso' y su
posterior apoyo a la hora de sensibilizar a sus mujeres".
La hija de Fátima, que no para de entrenerla mientras charla con Desalambre
al otro lado del teléfono, tampoco vivirá lo que tuvo que pasar su madre. La
mediadora, como Oumul, se pregunta por qué tuvo que pasar por eso. "Ahora
es el momento de pensar en las nuevas generaciones. Podemos acabar con la
mutilación genital". Para ello es fundamental la educación, según
documenta Unicef en su último informe al
respecto.
Janet, la joven de 23 años a la que escuchaba Jennifer
con admiración, siempre recordará las palabras que le otorgaron la fuerza
necesaria para huir de la ablación con tan solo nueve años. "Una profesora
nos dijó que no lo hiciéramos". Su mayor miedo era dejar estudiar; su
principal objetivo, sacarse un doctorado en Pedagogía. "Para que mi
mensaje llegue al mayor número de personas. Para que nadie sufra la
discriminación que yo viví por negarme a ser mutilada".
Mi lucha
contra la ablación
Aunque nunca podré recobrar esa parte de mi cuerpo, desde 2006 puedo
asegurarme de que muchas niñas, niños, padres, profesores y líderes religiosos
conozcan las consecuencias que mutilación genital femenina tiene en la salud física
y psicológica de las niñas
Tabitha Parteneu - Víctima de mutilación genital 05/02/2014 – eldiario.es
Me llamo Tabitha Parteneu, tengo 34 años y soy de una de las tres etnias
que viven en Marigat (oeste de Kenia). Yo fui la cuarta de ocho hermanos y fue
cuando estaba en cuarto de primaria cuando me practicaron la mutilación genital
femenina. Entonces yo tenía 9 años y mi hermana mayor 15. Ambas pasamos juntas
esa práctica que yo recuerdo como brutal.
Ese día, después del cole, mi padre trajo a casa 2 pares de zapatillas y
una cuchilla de las que usan los barberos. Esa noche vinieron cinco mujeres que
durmieron conmigo. A las 3 de la mañana nos levantaron y comenzaron el ritual
de la ablación. Primero se llevaron a mi hermana fuera de casa mientras yo
esperaba mi turno deseando escapar, aun sabiendo que eso no era posible.
Recuerdo que dos mujeres me agarraron por la espalda y las piernas y me pidieron
no llorar porque esto supondría una gran vergüenza para mi padre.
Después de mi ablación genital estuve un mes en casa mientras sufríamos el
dolor de que nos lavaran las heridas sin ningún tipo de consideración. Cuando
cumplí 15 años deseé que nunca me hubieran mutilado y deseé tener de nuevo esa
parte de mi cuerpo porque yo sabía que si estaba ahí no podía ser mala.
Nunca podré recobrar esa parte de mi cuerpo, pero desde 2006 puedo
asegurarme de que muchas niñas, niños, padres, profesores y líderes religiosos
conozcan las consecuencias que la ablación o mutilación genital femenina tiene
en la salud física y psicológica de las niñas y así intentar que cada día sean
menos las niñas que repitan mi historia.
Todos los días trabajo con pasión informando y sensibilizando, no sólo
sobre la realidad de la mutilación genital femenina, sino también sobre los
derechos de las mujeres y las niñas, para que su opinión se tome en cuenta.
Cada vez que recibo a una niña que ha escapado por miedo a la ablación o a un matrimonio
forzado estoy siempre a su lado defendiéndola, a pesar de que muchas veces las
comunidades ven este acto como una maldición.
Desde que estoy al frente de este proyecto especial de World Vision he
visto los resultados del esfuerzo del trabajo de todo el equipo: 3.046 niñas
que no serán nunca mutiladas, 36 comadronas (mujeres que viven de la práctica
de la mutilación genital femenina) que han dejado este oficio y más de 30
madres que, además de decir no a la ablación de sus hijas, se han unido a nosotros
para que la información llegue a más mujeres.
Sólo puedo agradecer a las personas de España que apoyan con donativos este
proyecto porque sólo con su ayuda podemos seguir luchando contra esta tradición
dañina para millones de niñas.
Con motivo del Día Mundial de la Tolerancia Cero a la
Mutilación Genital Femenina, Tabitha Parteneu, se encuentra en España para
apoyar la campaña www.stopablacion.org
que World Vision realiza para llamar la atención sobre esta realidad. Puedes
apoyar la lucha contra la ablación mandando ABLACION al 28013
Más de 140 millones de mujeres en todo el mundo han sufrido la mutilación genital femenina
Con certo atraso sobre as datas sinaladas, na nosa biblioteca decidimos conmemorar o Día da Ilustración e o Día da Paz e da non Violencia, coa versión ilustrada do conto clásico de Andersen: El soldadito de plomo, realizada polo debuxante suízo Jörg Müller, e publicado en España pola editorial Lóguez.
O libro de Müller recolle en 38 ilustracións (a metade a toda páxina) sen máis texto cos rótulos das propias imaxes unha historia que suxire outras moitas, e que nos invitan a reflexionar sobre diferentes aspectos da realidade contemporánea. Son tantos os detalles evocadores que atopamos en cada páxina con cada nova lectura, que as posibilidades que ofrece para a análise didáctica son múltiples.
Desde a propia composición das imaxes (contra picado, gran angular e perspectiva cónica) ata a propia interpretación dos protagonistas: un soldado inofensivo, mutilado pola súa propia soidade, e unha bailarina afastada do xoguete edulcorado, unha barbie que vai perdendo a súa prestancia na viaxe á que se ve arrastrada xunto ao soldadiño. Compañeiros? de infortunio máis que dous seres namorados ata a morte.
Irrelevantes xa para a sociedade consumista occidental, guindados ao lixo e ás cloacas noxentas (a outra cara da opulencia) chegan, como no conto orixinal na barriga dun peixe, ata África. Alí a miseria non se agocha, formando un gran vertedoiro de lixo, onde, paradoxalmente, o soldadiño e a bailarina son máis valorados. Rescatados por un muller que agasalla con eles ao seu fillo, que os recibe coma un gran tesouro.
O enorme sorriso do neno ante o xoguete que seu pai constrúe cos refugallos occidentais élle arrebatado por un turista occidental (insensible ante a pobreza que fotografía como algo exótico, ao igual que o xoguete) por un miserento dólar. Así, a infortunada parella remata esquecida de novo, nun museo etnográfico baleiro, de calquera cidade occidental, que a ninguén interesa.
No corredor da Biblioteca están expostas as imaxes do libro de Müller en gran formato, ademais do conto clásico de Andersen coas típicas imaxes de conto infantil que o teñen ilustrado. O obxectivo é que o profesorado as traballe co alumnado nas titoría e noutras materias, para o que tamén dispón das imaxes en formato dixital que pode proxectar nas aulas. As posibilidades son moitas: a beleza e perfección plástica, a expresividade da composición, a lectura e análise do contido das ilustracións, a comparación coa versión clásica…
- Tamén colocamos no expositor unha selección de documentos da Biblioteca (libros, banda deseñada, películas…) que poden ser útiles para profundar sobre a estupidez da guerra e da violencia en xeral.
Suxestión de actividades:
- Redactar a historia que nos contan as imaxes (en primeira ou terceira persoa).
- Darlle voz aos personaxes, creando unha banda deseñada na que os personaxes dialoguen entre si.
- Seleccionar a música apropiada para ambientar as distintas escenas da historia.
- Comparación entre a cidade occidental e o poboado africano.
- Imaxinar a relación entre o soldado e a boneca.
- Descrición das ilustracións, facendo fincapé nos detalles seleccionados polo profesorado (lixo na cidade, cambios na casa da nena, consumismo, civismo, sumidoiros cara o mar, soidade, refugallos da pesca, vertedoiro, poboado africano, neno africano, reciclaxe dos xoguetes, turismo rico en países pobres, hotel Paradiso, Museo etnolóxico, etc.).